Nhắc đến hạt dổi nổi tiếng mà dân nhậu đều biết đó là hạt dổi ở vùng Lai Châu –  Điện Biên, hạt rất bé, màu nâu sậm nhưng lại có mùi thơm đặc biệt. Còn mắc khén thì sao? Phát âm chuẩn theo tiếng Thái (trắng) là ‘’Má khén’’ xuất hiện hầu hết trong các món ăn của đồng bào dân tộc Thái ở Tây Bắc nên nó được coi là linh hồn của ẩm thực nơi đây. Ngoài ra người ta còn gọi mắc khén là ‘’hạt tiêu rừng’’ nhưng vị thơm nồng khi sử dụng lại gấp nhiều lần’’ hạt tiêu’’ và đặc biệt nhất là cảm giác tê tê khi ăn khiến đầu lưỡi chúng ta như có dòng điện nhẹ chạy qua vậy. Tháng 10, tháng 11 dương lịch hàng năm là thời điểm thu hoạch hạt dổi và mắc khén.

Hạt dổi và mắc khén là thứ gia vị vô cùng đặc biệt của Tây Bắc, sử dụng để tẩm ướp các món ăn nướng, chiên, xào, gác bếp… Hãy cùng Ẩm thực vùng cao khám phá cách dùng hạt dổi và mắc khén chuẩn hương vị núi rừng nhé các bạn.

Cách dùng hạt dổi và mắc khén đúng, chuẩn vị Tây Bắc

Chế biến hạt dổi

Các bạn chuẩn bị 1 lượng hạt đủ dùng cho mỗi lần sử dụng, nướng là cách đem lại vị thơm ngon nhất của hạt dổi và tuyệt nhất là nướng trên than củi, các bạn cũng có thể nướng trên bếp ga nếu không có than củi.

Các bạn dùng đũa gắp, xoay đều tay trên than hồng đến khi hạt dổi căng phồng, mùi thơm bốc lên là được, chú ý không nên nướng kỹ quá làm cháy sẽ mất đi mùi hương đặc biệt của hạt dổi. Sau đó các bạn đem giã nhỏ bằng chuôi dao và bát ăn cơm là đơn giản nhất hoặc dùng cối giã.

Cách chế biến hạt mắc khén

Ẩm thực vùng cao sẽ hướng dẫn các bạn sơ chế hạt mắc khén khô chưa qua xay, rang nhé. Đầu tiên các bạn bỏ 1 lượng vừa đủ dùng rang với lửa nhỏ 4-5 phút hoặc 2-3 phút với lò vi sóng công suất 500W. Để nguội rồi đem giã hoặc xay nhỏ, các bạn có thể dùng chung với máy xay tiểu gia đình, máy sinh tố là cách hữu hiệu nhất. Nếu còn thừa các bạn có thể bảo quản bằng túi nilon hoặc hộp đựng chuyên dụng.

Các món ăn sử dụng hạt dổi và mắc khén để tầm ướp
  • Thịt lợn nướng
  • Cá nướng
  • Thịt thú rừng nướng
  • Cá, gà, lợn gác bếp
  • Thịt trâu, bò gác bếp (thường không dùng hạt dổi),…

Cách pha chế nước chấm từ hạt dổi mắc khén

Trong tiếng Thái ‘’Chẳm ‘’ nghĩa là nước chấm, ‘’ chéo’’ nghĩa là mùi vị của rất nhiều loại rau thơm kết hợp, có rất nhiều cách pha chế chẳm chéo tùy thuộc vào mỗi món ăn bạn sử dụng.

Các nguyên liệu làm chẳm chéo chuẩn vị Tây Bắc

  • Hạt dổi ,mắc khén
  • Ớt tươi (nướng qua) hoặc ớt khô
  • Tỏi, gừng
  • Muối hoặc bột canh
  • Nước lọc
  • Rau mùi tàu, rau mùi ta, rau húng, rau thơm các loại,…
  • Các bạn đem giã nhuyễn các nguyên liệu trên cuối cùng thêm chút nước lọc vừa đủ là có ngay 1 bát nước chấm ngon tuyệt.

Ẩm thực mang lại những trải nghiệm vô cùng độc đáo, mỗi người lại có một cách cảm nhận và thể hiện riêng, hãy cùng vào bếp để thỏa sức sáng tạo nào. Ẩm thực vùng cao chúc các bạn vào bếp thành công!

Tags: